İşte bu nihai hükme varmak için yargılamada hakimlerin, savcıların, avukatların, tara?arın, bilirkişilerin, tanıkların vb. yargılama aşamasına katılan veya katılma ihtimali bulunan tüm süjelerin uygulaması ve uyması gereken birtakım kurallara ihtiyaç duyulduğu için yargılama hukuku ortaya çıkmış bulunmaktadır. Genelde şekli/usul kurallarından oluşan yargılama hukukunun diğer adı muhakeme hukukudur ve kendi içerisinde 3 alt dala ayrılmaktadır.

Yargılama Hukuku Alt Dalları:

– Medeni Yargılama Hukuku
– Ceza Yargılama Hukuku
– İdari Yargılama Hukuku

Medeni Yargılama Hukuku:

Adli yargı kolundaki özel hukuk alanındaki uyuşmazlıklarda hukuk mahkemelerinin yargılama aşamasındaki uyacağı kurallara ilişkin hukuk dalıdır. Medeni usul hukuku olarak da adlandırılmaktadır.
Kaynağını Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) oluşturmaktadır.

– Boşanma davaları (aile mahkemesi)
– Vasi tayini (sulh hukuk mahkemesi)
– Tazminat davası (asliye hukuk mahkemesi)
– Haksız rekabet davaları (asliye ticaret mahkemesi)
– Kıdem tazminatı davaları (iş mahkemesi)
– Tüketici kredisi kaynaklı davalar (tüketici mahkemesi)

Ceza Yargılama Hukuku:

Adli yargı kolundaki ceza hukuku alanındaki uyuşmazlıklarda, ceza mahkemelerinin yargılama aşamasındaki uyacağı kurallara ilişkin hukuk dalıdır. Ceza usul hukuku olarak da adlandırılmaktadır. Suç işleyen kişilerin soruşturmasının, kovuşturmasının ve kısmen de olsa infazının ne suretle gerçekleştirileceğine ilişkin hukuk dalıdır. Kaynağını en temelde Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) oluşturmakla birlikte, Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazına İlişkin Kanun ve Çocuk Koruma Kanunu da kaynak teşkil etmektedir. Örneğin;

– Şüphelinin soruşturulması (savcılık)
– Sanığın kovuşturulması (ceza mahkemesi)
– Sorgu aşamasında tutuklama kararı verilmesi (sorgu hakimi)
– Basit yaralama suçu (asliye ceza mahkemesi)
– Yağma suçu (ağır ceza mahkemesi)
– Çocukların hırsızlık suçu (çocuk mahkemesi)
– Çocukların yağma suçu (çocuk ağır ceza mahkemesi)

İdari Yargılama Hukuku:

İdare hukuku alanında birey ile devlet idaresi veya iki devlet idaresi arasında idare hukukundan kaynaklı (idari işlem veya idari eylemden kaynaklı) iptal veya tam yargı davalarının açılması sonucu uygulanacak yargılama kurallarını içeren hukuk dalıdır. idari yargılama usul hukuku da denilmektedir. Kaynağını İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) oluşturmaktadır. Örneğin;

– Tüzüklerin iptal davası( Danıştay)
– Resmi Gazete de yayımlanmış bir yönetmeliğin iptali davası (Danıştay)
– Resmi Gazete’de yayımlanmamış bir yönetmeliğin iptali davası (idare mahkemesi)
– Vergisel işlemlere ilişkin iptal davası (vergi mahkemesi)
– İdari işlemlerden kaynaklı tam yargı davaları (Danıştay veya idare mahkemesi)

The post Yargılama Hukuku appeared first on Hepgün Ajans - Ansiklopedik Bilgiler I Bilim I Haberler I Hayvansever Kanalları I Hukuk I Film I Kitap I Sağlık I Tarih I Yaşam.

Vergi Hukukunun Hukuk Bütünü İçindeki Konumu:

Vergilendirme işlemine girişirken devletin egemenlikten kaynaklanan otoritesini kullanması, vergi hukukunun kamu hukukunun bir dalı olduğunu gösterir.

Vergi Hukukunun Diğer Hukuk Dallarıyla İlişkisi:

Vergi hukuku, kamu hukuku içinde yer alan diğer hukuk dallarıyla, özellikle anayasa hukuku, idare hukuku, devletler umumi hukuku, ceza hukuku, yargılama ve takip hukuklarıyla yakın ilişkiler içindedir.

– Anayasa Hukuku&Vergi Hukuku;

Bu ilişkinin en somut göstergesi kinin en somut göstergesi 1982 Anayasa’sında Anayasa’sında yer alan hükümlerin çoğunun vergilerle doğrudan ya da dolaylı bağlantı içinde olmasıdır.

– İdare Hukuku&Vergi Hukuku;

Türkiye’de vergi yargısının idari yargı bünyesinde yer alması, vergi uyuşmazlıklarında uygulanacak usul hükümlerinin İdari Yargılama Usulü Kanununda düzenlenmesi de idare hukuku ile vergi hukuku ilişkilerinin yoğunluğunu gösterir.

– Devletler Hukuku&Vergi Hukuku;

Birden fazla devletin vergilendirme yetkisinin çakışması halinde sorun, ilgili devletlerin iç mevzuatı ile birlikte, uluslararası hukuk ilkelerine göre çözümlenir.

– Ceza Hukuku&Vergi Hukuku;

Vergi hukukunun, vergi ceza hukuku olarak adlandırılan alt dalı bu iki hukuk alanı arasındaki ilişkilerin yoğunluğunun göstergesidir.

The post Vergi Hukukunun Tanımı ve Kapsamı appeared first on Hepgün Ajans - Ansiklopedik Bilgiler I Bilim I Haberler I Hayvansever Kanalları I Hukuk I Film I Kitap I Sağlık I Tarih I Yaşam.

Ticari işletme hukukunda, ticari iş, ticari işletme, tacir kavramları yanında, ticari örf adet ele alınır. Ticaret Kanunu’nda yer alan hükümlerle, bir ticari işletmeyi ilgilendiren işlem ve fiillere ilişkin diğer kanunlarda yazılı özel hükümler, ticari hükümlerdir. Mahkeme, hakkında ticari bir hüküm bulunmayan ticari işlerde, ticari örf ve adete, bu da yoksa genel hükümlere göre karar verir.

Tacir, bir ticari işletmeyi, kısmen de olsa, kendi adına işleten kişidir. Esnaf, ekonomik faaliyeti sermayesinden fazla bedeni çalışmasına dayanan, geliri çıkarılacak kararnamede gösterilen sınırı aşmayan, sanat veya ticaretle uğraşan kişidir. Tacir, ticari işletmesiyle ilgili bir iş veya hizmet görmüşse, uygun bir ücret ve faiz isteyebilir. Ticaret sicili, ticaret unvanı ve işletme adı, haksız rekabet, ticari defterler, cari hesap sözleşmesi, acente, ticari mümessil, ticari vekil, ticari işletme hukukunun önemli kavramlarındandır. Ticaret Şirketleri hukuku kapsamında ele alınan şirket, iki veya daha fazla kişinin ortak bir ekonomik amaca erişmek için emek ve sermayelerini bir araya getirmelerini ifade eder. Ticaret Kanunu’nda, kolektif ile komandit şirket şahıs; anonim, limited ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirket ise sermaye şirketi olarak belirtilmiştir. Şirketler hukukunda her şirket, kuruluşlarından işleyişlerine, ortaklık yapılarından tasfiyelerine kadar çok ayrıntılı hükümlerle ayrı ayrı ele alınır. Kıymetli evrak hukukunun temel kavramı olan kıymetli evrak öyle senetlerdir ki, bunların içerdikleri hak, senetten ayrı olarak ileri sürülemediği gibi başkalarına da devredilemez. Ciro, senette var olan bir hakkın, devir veya rehin edilmesi gibi hukuki sonuçlar doğuran bir irade beyanıdır. Nama yazılı senet, belli bir kişinin adına yazılı olup da onun emrine kaydını içermeyen ve kanunen de emre yazılı senetlerden sayılmayan kıymetli evraktır. Hamiline yazılı senet, senet metninden veya şeklinden, hamili kim ise o kişinin hak sahibi sayılacağı anlaşılan kıymetli evraktır. Kambiyo senetleri (çek, bono, poliçe), kıymetli evrakın en yaygın modelidir.

Deniz Ticareti hukukunun ise temel unsurlarından biri gemidir. Ticaret Kanunu’na göre gemi, kendiliğinden hareket etmesi imkanı bulunsun bulunmasın, tahsis edildiği amaç, suda hareket etmesini gerektiren, yüzme özelliği bulunan ve pek küçük olmayan araçtır. Deniz ticaret hukukunda, gemi, kaptan, gemi ala­cakları, çatma, kurtarma, donatanın, gemi adamlarının kusurundan doğan sorumluluk, geminin kimliği, bayrağı, bağlama limanı gibi konular ele alınır. Türk gemileri için, Denizcilik Müsteşarlığının uygun göreceği yerlerde gemi sicili tutulur. Deniz ticaret hukukunun bir diğer düzenleme alanı donatma iştirakidir. Gemisini menfaat sağlamak amacıyla suda kullanan gemi malikine donatan denir.

Sigorta hukukunda sigorta sözleşmesi ve çeşitli sigorta tipleri incelenir. Sigorta sözleşmesi, sigortacının bir prim karşılığında, kişinin para ile ölçülebilir bir menfaatini zarara uğratan tehlikenin, rizikonun, meydana gelmesi halinde bunu tazmin etmeyi ya da bir veya birkaç kişinin hayat süreleri sebebiyle ya da hayatlarında gerçekleşen bazı olaylar dolayısıyla bir para ödemeyi veya diğer edimlerde bulunmayı yükümlendiği sözleşmedir. Reasürans, sigortacının, sigorta ettiği menfaati, dilediği şartlarla, tekrar sigorta ettirmesine denir.

The post Ticaret Hukuku appeared first on Hepgün Ajans - Ansiklopedik Bilgiler I Bilim I Haberler I Hayvansever Kanalları I Hukuk I Film I Kitap I Sağlık I Tarih I Yaşam.

Alameti Fabrika: İmal edilen mallar için saptanan işaret, yapımcıların ya da satıcıların mallarını başka mallardan ve rakip firmalardan ayırmak için kullandıkları markalar.

Haksız Rekabet: Aldatıcı hareket veya iyiniyet kaidelerine aykırı sair suretlerle ekonomik rekabetin her türlü suistimali. Şu davalar açılır; tespit davası, haksız rekabetin meni davası, eski hale iade, maddi ve manevi tazminat davası.

İhtira Beratı: Ticari değeri olan yeni bir şey bulana, bir yenilik ortaya atana bulduğu şeyden belli bir süre yalnız kendisinin yararlanmasını sağlamak için devletçe verilen belge.

İltibas: Başkasının haklı olarak kullandığı unvan, marka gibi tanıtma araçları kullanmak ve karışıklığa neden olan malları satışa sürmek.(puma yerine pama gibi)

İşletme Adı: Ticaret mahalli olarak bizzat işletmeyi tanıtmaya ve benzer işletmelerden ayırmaya yarayan addır.(ör;hilton oteli)Tescil edilen işletme adı sicil dairesinde korunur, tescil edilmeyen ise haksız rekabet hukümlerince korunur.

Komisyoncu: Ücret karşılığında kendi adına ve müvekkili hesabına kıymetli evrak ve menkul eşya alım satımını yürüten kişi.

Lisans Sözleşmesi: Bir fikri veya sınai hakkın sahibi tarafından belli bir süre ve ücret karşılığında kullanılmasının bir başkasına devredilmesini sağlayan sözleşmeler.

Marka: Üretilen veya satışa çıkarılan her türlü malı başkalarınınkinden ayırt etmek için mal veya ambalaj üzerine konulan işaretler. Ülke çapında ve tescil tarihinden itibaren 10 yıl süreyle korunur.

Mutlak Ticari Davalar:

* TTK’da düzenlenen hususlardan doğan davalar

* Patent ve markalarla ilgili davalar

* Bankalar ve ödünç para verme işleri kanunlarında düzenlenen hususlardan doğan davalar

* İflas davaları

* Yayın sözleşmesinden doğan davalar

Seyyar Tüccar Memuru: Bir müesssesenin merkezinin dışında müessese adına işlemlerde bulunan temsilci.

Tacir: Bir ticari işletmeyi kısmen dahi olsa kendi adına işleten kimse.

Tacir Olmanın Sonuçları: İflasa tabi olma, tescil zorunluluğu, defter tutma, basiretli davranma, tacirler ihbar ve ihtarlarını noter aracılığıyla veya iadeli taahhütlü mektupla ya da telgrafla yapmak zorundadır.

Tellal: Taraflardan hiçbirisine tabi olmaksızın ücret karşılığında ticari işlere ilişkin sözleşmelerin akdi hususunda taraflar arasında aracılığın meslek edinilmesi.

Teselsül: Alacaklının, birden fazla borçlu olması halinde borçlulardan herhangi birini borcun tamamı için takip edebilmesi.

Teselsül Karinesi: Ticari nitelik taşıyan borç ilişkilerinde borcun kural olarak müteselsil nitelik arz etmesidir.

Ticari İş: Bir ticarethane, fabrika yahut ticari şekilde işletilen bir müesseseyi ilgilendiren bütün muamele, fiil ve işler.

Ticari İşletme: Devamlılık ve kazanç sağlamak amacıyla, esnaf işletmesi sınırını aşan müesseselerdir.

Ticari Mümessil: Ticari işletme sahibi tarafından işleri idare ve müessesenin imzasını kullanarak vekil sıfatıyla imza atmak üzere açık veya zımni olarak kendisine izin verilen kimsedir.

Alonj: Kambiyo senetlerinde yer kalmadığı zaman senet üzerine yapılacak işlemleri göstermek için senede eklenen kağıt parçası.

Açık Poliçe: Tamamen doldurulmadan yani unsurların tamamı yer almaksızın tedavüle çıkarılan poliçe. En azından keşidecinin imzası olmalıdır.

Aval: Poliçe ile yükümlülük altına girmiş kimseler lehine bir tür kefalettir. Poliçe üzerine keşideci ve muhataptan başkasının imza atması aval sayılır.

Bono: Borçlunun senette alacaklı olarak görülen kimseye karşı senetle gösterilen alacağı vadesinde ödemeyi kabul ve taahhüt ettiği kıymetli evrak. Zorunlu unsurlar; bono kelimesi, kayıtsız şartsız ödeme vaadi, lehdarın adı, bonoyu düzenleyenin imzası, ihdas günü.

Beyaz Ciro: Cironun kime yapıldığı belli olmayan, sadece ciroyu yapan kişinin imzasının bulunduğu ya da imzasıyla birlikte ‘ödeyiniz’ibaresinin yapıldığı ödeme şekli. Geçerliliği için ciro ya senedin arka yüzüne ya da alonja yapılmalıdır, ön yüzüne yapılırsa aval olur.

Beyaz Poliçe: Keşidecinin beyaz bir kağıda imza atarak lehdara vermesi ve lehdarınkendisine verilen talimat uyarınca doldurması sonucunda oluşan poliçe.

Ciro: Emre yazılı bir senetteki hakkın devri veya tahsili yahut rehnedilmesi amacıyla yapılan yazılı beyan.

Çek: Kanunen emre yazılı senet olan, ödeme aracı niteliği olan ve muhatabın banka olduğu senetlerdir. Zorunlular; çek kelimesi, kayıtsız şartsız bir bedelin ödeneceği, muhatap banka adı, keşide günü ve keşidecinin imzası.

(Emre yazılı çekler ‘ciro ve teslimle’; nama yazılı çekler ‘alacağın temliki ve teslimle’; hamiline yazılıda ise ‘yalnızca teslimle’ devredilebilir.)

Eurobond: Tahvili çıkaran ülkenin dışında diğer ülkelere satılmak üzere çıkartılan tahviller.

Kambiyo Senetleri: Alacak hakkının senetle beraber doğduğu, kanunen emre yazılı senet niteliği bulunan ve kendine has şekil şartları bulunan senetlerdir.

Katılma İntifa Senedi: Nakit karşılığı satılmak üzere anonim ortaklıklar tarafından çıkartılan ve sahibine ortaklık hakkı vermeksizin kar payı, tasfiye payı ve yeni paylar edinmede rüçhan hakkı vb birtakım imkanlardan yararlanma hakkı tanıyan menkul kıymetlerdir.

Kıymetli Evrak: Hakkın senetten ayrı olarak değerlendirilemediği, senet üzerindeki hakkın devredilmesi için senedin de devir ve teslim edilmesi gereken evraklardır.

Müracaat Borçluları: Keşideci, cirantalar, bunlara aval veren kimseler ve araya girmek suretiyle kabul eden kişilerdir.

Müracaat Hakkı: Senedin kabul edilmemesi, zamanında ve havaleye uygun olarak ödenmemesi ve vadede ödeneceği hususunda şüphe doğması hallerinde sorumlu kişilere başvurma hakkı.

Poliçe: Üçlü bir ilişkiye dayanan havale mahiyetindeki kredi aracı niteliğine sahip ticari senetlerdir.Zorunlu unsurlar; poliçe kelimesi, ödeme emri, muhatabın adı ve soyadı, lehdarın adı, keşide tarihi, keşidecinin imzası

Protesto: Hamile müracaat hakkını kullanma imkanı veren olayların tespitini sağlayan resmi bir vesikadır.

Retret: Muhatabın poliçeyi ödememesi halinde hamil, protesto çekip müracaat borçlularına başvurmak yerine kendine karşı sorumlu olan şahıslardan biri üzerine yeni bir poliçe düzenleyebilir. Bu yeni poliçeye denir.

Tasarruf Bonosu: Hazine yada kamu kuruluşları tarafından belli bir tarihte geri ödenmek koşuluyla halka satılan bonolardır.

The post Ticaret Hukuku Terimleri appeared first on Hepgün Ajans - Ansiklopedik Bilgiler I Bilim I Haberler I Hayvansever Kanalları I Hukuk I Film I Kitap I Sağlık I Tarih I Yaşam.

Karşılıklı Birbirine Uygun İrade Açıklaması: Sözleşmeyi oluşturan irade açıklamalarının birine icap, diğerine de kabul denir.

İcap: Bir sözleşmenin kurulması için gerekli olan iki irade açıklamasından ilkine denir. İcap kesin bir sözleşme önerisidir ve bunu yapan kişi için bağlayıcıdır. Ne var ki icap sürelidir ve icapta bulunan, bağlılığı için kendisi için bir süre tayin etmişse ancak bu süre için bağlı olur. (BK.3) Böyle bir süre yoksa; icap, hazır bulunan şahsa yapılmışsa, muhatap tarafından derhal kabul edilmelidir (BK.4). İcap hazır olmayan birisine yapılmışsa sorun biraz daha yumuşar. BK.5’e göre; mucip, zamanında ve muntazam olarak yollanmış bir kabul haberinin kendisine varacağı ana kadar icabıyla bağlıdır.

Mucibi Bağlamayan İcaplar: İcap, bir sözleşmenin kurulması için kesin bir öneri niteliği taşımalıdır. Bu niteliği taşımayan icaplar mucibi bağlamaz (BK.7). İcapta bulunurken bununla bağlı olmadığını belirtmişse bağlı olmaz. İcaba davet durumu da bu hükme tabidir. İcaba davette, bir sözleşmenin kurulması için iradesini açıklanmasını sağlamak ister.

Aleni Ödül Vaadi: Bir kimsenin, belirli bir ödül vereceğini vaad ederek, bir işin yapılmasını, bir sonucun gerçekleşmesini herkese duyurması halidir. Yapılacak işi veya sonucu gerçekleştiren kimse, bu vaad uyarınca, ödüle hak kazanmaktadır.

Alelade Ödül Vaadi: Burada, kesin bir sonucun elde edilmesi karşılığında bir ödül vaad edilir.

Ödüllü Yarışma: Vaad eden kimse vaadiyle bir süre koymuşsa, süre sonuna kadar bağlıdır. Ancak bir süre yoksa; bağlılık vaad gerçekleşinceye kadar devam eder. Vaad eden kimse, ister süreli ister süresiz olsun, vaadinden dönme yetkisine sahiptir. Ancak bu yetkiyi kullanabilmesi için, ödülün verilmesi için istenen sonucun meydana gelmemiş olması gerekir. Sonuç elde edilmeden dönme halinde de, vaadinden dönenin, vaade dayanarak yaptığı masrafların ödenmesi gerekmektedir. Bu ödeme herhalde ödülün değerini geçemez (BK.8).

İcaptan Dönme: İcap açıklaması muhataba varmadan, mucip dönme haberini ulaştırırsa, icabın hükümsüz kalacağı öngörülmüştür. İki açıklamanın aynı zamanda varması veya 2. haber daha sonra varmakla beraber, muhatabın bunu daha önce öğrenmesi hallerinde de, icabın hükümsüz kalacağını kabul etmiştir.

Kabul: Yapılan sözleşmenin muhatapça uygun görüldüğünü gösteren irade açıklamasıdır. Kabul iradesinin açıklanmasıdır ki, sözleşmenin meydana gelmesi için gereken karşılıklı iki iradenin mevcudiyeti şartının gerçekleştirir ve sonuç meydana gerçekleşmiş olur. İcaba uymayan bir kabul açıklaması, ya yeni bir icap ya da icaba davet sayılır

İcapla Kabul Arasındaki Uygunluk Derecesi: İki taraf akdin esaslı noktalarında uyuşurlar ise, 2. derecedeki noktalar sükutla geçiştirilmiş olsa bile, akde münakit olmuş nazarıyla bakılır. İcap ve kabul şeklindeki iradelerin esaslı noktalar üzerinde içerikçe birbirine uygunluğu sözleşmeyi kurmaya yetiyor. ikinci derecedeki noktalar ise, ya kanunun tamamlayıcı hükümleriyle ya da hakim tarafında tayin edilir (BK.2/II).

Kabul Açıklaması: İcabı yapan kimseye yöneltilecek bir açıklamadır. Bu irade açıklaması sarih ya da zımni olabilir. Bazen susma (sükut), bazı hallerde, susan kimsenin belirli bir iradeye sahip olduğuna delalet edebilir. Bu da bir zımni kabul olur.

Kabulün Geri Alınması: Kanun, sözleşmenin kurulmasından önce, kabul beyanının geri alınmasına müsaade etmiştir. Burada yürütülecek kural, icabın geri alınması hakkındaki kuraldır (BK.9).

Sözleşmenin Kurulma Anı: İcap ve kabul birleşince, sözleşme kurulmuş olur. Sözleşmenin kabul haberinin gönderildiği anda (gönderme teorisi), mucibe vardığı anda (varma teorisi), mucip tarafından öğrenildiği anda (öğrenilme teorisi) kurulma anıyla ilgili görüşlerdir. Kanun, genel olarak, varma teorisini kabul etmektedir. Burada sözleşmenin kurulmasıyla hükümlerinin yürümeye başladığı anı birbirinden farklıdır.

The post Sözleşmenin Kurulması appeared first on Hepgün Ajans - Ansiklopedik Bilgiler I Bilim I Haberler I Hayvansever Kanalları I Hukuk I Film I Kitap I Sağlık I Tarih I Yaşam.

Devir ve Feragat Sözleşmeleri: Bunlarda bir şey üzerindeki mülkiyet hakkının başkasına geçirilmesidir. Alım-satım, trampa

Kullandırma Sözleşmeleri: Bir şey veya bir hakkın kullandırılması amacını içerir. Ariyet, karz

Konusu İş Olan Sözleşmeleri: Borç ilişkisinin konusu olan edim bir işin yapılması ya da görülmesidir.

Saklama Sözleşmeleri: Bu tür sözleşmelerde, bir şeyin saklanmak ya da muhafaza edilmek için bir kimseye bırakılması edimdir. Vedia, ardiye sözleşmeleri.

Muhtaralı Sözleşmeleri: Bu gruba sokulan sözleşmelerde ortak özellik, sözleşmenin konusu olan edimin, taraflardan biri bakımından bir risk oluşturmasıdır. Kefalet, kumar ve bahis

Ortaklık Sözleşmeleri: Adi şirket sözleşmesi (BK.520-541)

Sözleşmenin bir tarafa ya da her iki tarafa borç yüklemesi durumuna göre, sözleşmeler bir taraflı ve iki taraflı sözleşmeler olarak ikiye ayrılır.

İki taraflı sözleşmelerden bir bölümü tam iki taraflıdır (alım-satım); bir bölümde eksik iki taraflıdır. Bunlarda bir taraf baştan itibaren borç altındadır; diğer taraf ise sonradan (muhtemelen) borç altına girebilecektir.

Sözleşmenin Unsurları:

1-) İrade
2-) İradenin açıklanması
3-) Karşılıklı irade
4-) Konu

Bir sözleşmeyi meydana getirecek karşılıklı ve birbirine uygun irade açıklamalarının belirli bir hukuksal sonuca yönelmiş olması da şarttır.

The post Sözleşme Çeşitleri appeared first on Hepgün Ajans - Ansiklopedik Bilgiler I Bilim I Haberler I Hayvansever Kanalları I Hukuk I Film I Kitap I Sağlık I Tarih I Yaşam.

Miras hukuku kara Avrupası hukuk düzeninde medeni kanunlarda düzenlenir. Miras bırakandan kalan malların (tereke/mamelek) devrine ilişkin veraset işlemleri kimi ülkelerde mahkeme kararıyla, kimi ülkelerde de noterliklerde oluşturulan nüfus kayıt sistemleri üzerinden belgelendirilmektedir.

The post Miras Hukuku appeared first on Hepgün Ajans - Ansiklopedik Bilgiler I Bilim I Haberler I Hayvansever Kanalları I Hukuk I Film I Kitap I Sağlık I Tarih I Yaşam.

Usul, Arapça kökenli bir sözcük olup anlamı ” belli bir amaca erişmek için izlenen, tutulan yol” anlamına gelir. Medeni sözcüğü ise özel hukuk anlamında kullanılmaktadır. Usul hukuku, bağımsız bir hukuk dalıdır. Usul hukuku, kişilerin haklarını, yükümlülüklerini vb. göstermez. Sadece bu haklar veya yükümlülükler saldırıya uğradığı zaman başvuru üzerine sürecin nasıl işleyeceğini düzenler. Örneğin bir davanın nasıl açılacağı, hukuki koruma tedbirlerinin nasıl isteneceği, bir mahkemeye nasıl başvurulacağını düzenler. Ancak hukuk mahkemelerinden verilen bir hükmün nasıl yerine getirileceğini usul hukuku düzenlemez. Bu durum takip hukukunun konusuna girer. En temel ve önemli aracı, maddi hukuktan doğan hakların korunması, saptanması ve gerçekleştirilmesine hizmet etmektir.

Medeni usul (yargılama) hukuku, Türk hukuk eğitimi sisteminde İcra ve İflas Hukuku ile aynı ana bilim dalında yer alır. Genel olarak mahkemelerde görülen yargılama ve işlerin ne şekilde yürütüleceğini konu alan medeni usul hukukuna esas olarak 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) kaynaklık eder. HMK’dan önce 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu (HUMK) 1927 yılından beri birçok değişikliğe uğrayarak yürürlükte kalmıştı.

Hukuk muhakemeleri usulu kanunu (humk) İsviçre 1927 yılında alınmıştır.

Ceza muhakemeleri usulu kanunu (cmuk) Almanya 1929 yılında yürürlüğe girmiştir.

The post Medeni Usul Hukuku appeared first on Hepgün Ajans - Ansiklopedik Bilgiler I Bilim I Haberler I Hayvansever Kanalları I Hukuk I Film I Kitap I Sağlık I Tarih I Yaşam.

A-) Mutlak Haklar:

Sahibine maddi ve maddi olmayan (gayri maddi) bütün mallar ile kişiler üzerinde en geniş yetkileri veren ve sahibi tarafından herkese karşı ileri sürülebilen haklardır. Herkes mutlak haklara uymakla yükümlüdür. Mutlak hakkın sahibi hakkına saygı gösterilmesini herkesten talep edebilir. Mutlak haklar, hukuk düzeninin tespit ettiği sınırlar içerisinde kalmak şartıyla sahibi tarafından dilediği gibi kullanılır; hak sahibi bu hakkından dilediği gibi yararlanabilir. Mutlak haklar ya mallar ya da kişiler üzerinde söz konusu olurlar.

I-) Mallar Üzerindeki Mutlak Haklar: Hukuki anlamda mal, para ile ölçülebilen ve başkalarına devredilebilen şeylerdir. Mallar, biri maddi mallar, diğeri ise maddi olmayan mallar (gayri maddi mallar) olmak üzere iki çeşittir. Örneğin otomobil, tarla, ev, gözlük, saat, kalem gibi maddi bir varlığı olan şeyler maddi birer maldır. Buna karşılık bir sanatçının meydana getirdiği eser, örneğin bir heykel, bir yağlı boya tablo, bir şiir kitabı, bir roman veya bir beste maddi değil, maddi olmayan mallardandır. Bunlar fikir ve zeka ürünü olan mallar, yani eserlerdir. Mallarla ilgili bu ayırıma uygun olarak mallar üzerindeki mutlak hakları da “maddi mallar üzerindeki mutlak haklar” ve “maddi olmayan mallar üzerindeki mutlak haklar” şeklinde bir ayırıma tabi tutmak gerekir.

II-) Maddi Mallar Üzerindeki Mutlak Haklar: Maddi mallar; otomobil, bina, tarla, buzdolabı, radyo, kalem, gözlük vs. gibi bir cismi olan, yani elle tutulup gözle görülebilen şeylerdir. Maddi mallara hukuk dilinde eşya denir. Maddi mallar, yani eşyalar üzerindeki mutlak haklara da “ayni haklar” (eşya üzerindeki hak) adı verilmektedir. Ayni haklardan bazıları sahibine tam ve sınırsız yetkiler tanıdıkları halde, bir kısmının tanıdığı yetkiler sınırlıdır. İşte bu nedenledir ki ayni haklar, sahibine tanıdığı yetkilerin kapsamına ve mahiyetine göre mülkiyet hakkı ve sınırlı ayni haklar şeklinde bir ayırıma uğrarlar.

– Mülkiyet Hakkı: Ayni haklardan sahibine tam ve geniş yetkiler vereni, mülkiyet hakkıdır. Gerçekten, mülkiyet hakkına sahip bulunan kimse (malik) , bu hakkın konusunu oluşturan eşyayı, hukuk düzeninin tespit ettiği sınırlar içerisinde kalmak şartıyla dilediği gibi kullanabilir, ondan dilediği gibi yararlanabilir ve nihayet onunla ilgili olarak dilediği tasarruflarda bulunabilir; örneğin eşyasını satabileceği veya bağışlayabileceği gibi onu terk ve hatta tahrip dahi edebilir (MK. m. 683) . O halde mülkiyet hakkı, hak sahibine o eşyayı kullanma, ondan yararlanma ve onunla ilgili her türlü maddi ve hukuki tasarrufta bulunma yetkilerini veren tam bir ayni haktır.

– Sınırlı Ayni Haklar: Ayni haklardan bazıları, sahiplerine mülkiyet hakkı gibi tam ve geniş yetkiler vermeyip, sınırlı yetkiler tanımaktadır ki bunlara sınırlı ayni haklar diyoruz. Gerçekten sınırlı ayni haklar, sahiplerine mülkiyet hakkından doğan kullanma, yararlanma ve tasarrufta bulunma yetkilerinin hepsinin değil, bunlardan bir veya ikisini, örneğin yalnız kullanma veya yalnız yararlanma yetkilerini verirler. Sınırlı ayni haklar, hak sahibine tanıdıkları yetkinin mahiyetine göre irtifak hakları, taşınmaz yükü ve rehin hakları olmak üzere başlıca üç gruba ayrılırlar.

– İrtifak Hakları: Başkasına ait bir eşyayı kullanma veya ondan yararlanma yetkisini veren ayni haklardır. Diğer bir deyişle irtifak hakları, “bir hak veya malvarlığı (Hukuk dilinde malvarlığı (mamelek) , bir kişinin para ile ölçülebilen hak ve borçlarının tamamını ifade eder. ) üzerine yükletilmiş bir yüküm olup, mal sahibini, mülkiyete mahsus bazı hakların irtifak hakkı sahibi tarafından kullanılmasına katlanmaya veya bu hakları kullanmaktan sakınmaya mecbur kılar”

İrtifak hakları kendi aralarında ayni irtifaklar, kişisel irtifaklar ve karışık irtifaklar olmak üzere başlıca üç türe ayrılırlar. Ayni irtifak haklarına bir taşınmaz lehine kurulmuş olan “geçit hakkı”nı (MK. m. 838) ; kişisel irtifak haklarına intifa hakkı (MK. m. 794) ile “oturma hakkı”nı (MK. m. 823) , karışık irtifak haklarına, yani hem kişisel hem de ayni irtifak şeklinde kurulabilen irtifak haklarına da “üst hakkı”nı (MK. m. 829) örnek gösterebiliriz. Taşınmaz Yükü, bir taşınmazın malikinin yalnız o taşınmazla sorumlu olmak üzere diğer bir kimseye bir şey vermek veya yapmakla yükümlü kılınmasıdır (MK. m. 839) . Rehin hakları ise sahibine, alacağını borçlusundan alamadığı takdirde rehin verilmiş olan şeyi sattırarak paraya çevirtmek suretiyle alacağını tahsil etmek yetkisini veren ayni haklardır.

III-) Maddi Olmayan Mallar Üzerindeki Mutlak Haklar: Maddi olmayan (gayrı maddi) mallar, zeka ve düşünce ürünü olan şeyler yani eserlerdir. Örneğin bir bilim adamının yayınladığı bilimsel eser, bir romancının kaleme aldığı roman, bir şairin şiir kitabı, bir heykeltıraşın yarattığı heykel, bir bestecinin yaptığı beste, bir yazarın kaleme aldığı tiyatro eseri hep maddi olmayan mallardandır.

Maddi olmayan mallar üzerinde sahiplerine tanınmış olan mutlak haklara fikri haklar adı verilmektedir. Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, bir eser üzerinde, o eseri yaratan kimseye mali ve manevi haklar tanımaktadır. Mali haklar, o eseri çoğaltmak, yaymak ve satmak gibi yetkileri içerir. Manevi haklar ise, eserin kamuya arz edilmesi, esere yapımcısının adının yazılması, eserde değişiklikler yapılması gibi yetkileri içerir. Hikaye, roman, şiir, beste gibi güzel sanatlara ilişkin eserlere fikri eserler, fikri eserler üzerinde yaratıcısının sahip bulunduğu haklara da telif hakkı (yazar hakkı) denilmektedir.

Fikri eserlerin yanında “sınai eserler” de vardır. Bunlar üzerindeki haklar daha önce İhtira Beratı Kanunu ile düzenlenmekteyken 08. 06. 1995 gün ve 4113 sayılı yetki kanununa dayanılarak çıkarılan 24. 06. 1995 tarihli ve 551 sayılı “Patent Haklarının Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname” ile yeniden düzenlenmiştir. Sözü geçen kanun uyarınca “buluş (ihtira) “, sanayide (endüstride) yeni bir sonuç veya yeni bir eser vücuda getirmek veya bunların meydana getirilmesi için yeni vasıtalar yaratmak veya bilinen vasıtaları yeni bir şekilde kullanmaktır. Bir buluş vücuda getiren kimse devletten (554 sayılı KHK ile kurulan “Türk Patent Enstitüsü”nden) bununla ilgili bir belge alır ki, bu belgeye patent (ihtira beratı) denir. Patent, buluşu vücuda getirmiş olan kimseye belli bir süreyle bundan ancak kendisinin veya mirasçılarının (haleflerinin) yararlanması hakkını sağlar. Buluş vücuda getiren kimsenin sahip olduğu bu hakka “buluş hakkı” denir.

Maddi olmayan mallar arasına markalar da dahil edilebilir. Markalar, sanayide, tarımda imal, ihzar veya istihsal olunan (üretilen) veya ticarette satışa çıkartılan her nevi malları başkalarınınkinden ayırt etmek üzere malın kendisi veya ambalajı yahut her ikisi üzerine konulan işaretlerdir. Markalar, 1965 yılında çıkarılan 551 sayılı Markalar Kanunu ile düzenlenmişken, 08. 06. 1995 gün ve 556 sayılı “Markaların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname” ile yeniden düzenlenmiştir. Markaların bu Kanun Hükmünde Kararname ile öngörülen haklardan faydalanabilmesi, ancak onların Türk Patent Enstitüsü’nce tescil edilmiş olmalarına bağlıdır. Markalara örnek olarak, Grundig, Arçelik, Turyağ, Piyale, ÇBS, Singer, AEG gibi isimleri gösterebiliriz.

IV-) Kişiler Üzerindeki Mutlak Haklar: Kişiler üzerindeki mutlak hakları, biri hak sahibinin bizzat kendi kişiliği üzerindeki mutlak haklar, diğeri ise başkalarının kişiliği üzerindeki mutlak haklar olmak üzere ikiye ayırırız.

Kendi Kişiliği Üzerindeki Mutlak Haklar: Bu haklar, bir kimsenin maddi, manevi ve iktisadi bütünlüğü ve varlıkları üzerinde sahip bulunduğu mutlak haklardır ki bunlara kişilik hakları denir.

Başkalarının Kişiliği Üzerindeki Mutlak Haklar: Başkalarının kişiliği üzerindeki mutlak haklar, istisnai mahiyetteki haklardır; çünkü modern hukuk sistemleri ancak mallar üzerinde mutlak haklar tanıyıp, kişiler üzerinde böyle haklara kural olarak yer vermezler. Kişiler, hakkın konusu değil, sahibidirler. Mamafih hukuk düzeni, bazı sebeplerle korunmaya muhtaç durumda olan kimseler üzerinde de başkalarına birtakım mutlak haklar tanımaktadır.

Başkalarının kişiliği üzerindeki mutlak haklara örnek olarak velayet hakkı ile vesayet hakkını gösterebiliriz. Velayet hakkı, henüz ergin olmayan çocuklar (küçükler) üzerinde ana ve babalarına tanınmış olan bir mutlak haktır. Ana ve babanın çocuklarının kişiliği üzerinde egemenlik hakları vardır; çocuk haksız olarak kendilerinden alındığı takdirde, ana ve baba bu haklarına dayanarak dava açmak suretiyle çocuğun kendilerine geri verilmesini sağlarlar.

B-) Nisbi Haklar:

Nispi haklar,mutlak haklar gibi herkese karşı değil, ancak belli bir kişiye veya belli kişilere karşı ileri sürülebilen haklardır. nispi haklar, özellikle borç ilişkilerinden doğarlar ve sahibine (alacaklıya) , karşısındaki kişiden (borçludan) belli bir davranış biçiminde bulunmasını, yani birşey vermesini veya birşey yapmasını yahut da birşey yapmamasını (birşey yapmaktan kaçınmasını) istemek yetkisini verirler. Borç ilişkilerinden doğan nispi haklarda (alacak haklarında) hak sahibi alacaklı, karşısındaki kişi ise, borçlu durumundadır. İki kimse arasında bir borç ilişkisi, ya hukuki işlemlerden veya haksız fiillerden yahut da sebepsiz zenginleşmeden doğabilir.

Hukuki işlem, hukuki bir sonuç elde etmek üzere irade açıklamasında bulunmaktır. Hukuki işlemler, tarafları bakımından tek taraflı hukuki işlemler ve çok taraflı hukuki işlemler olmak üzere ikiye ayrılırlar. Tek taraflı hukuki işlemler, bir kimsenin sadece kendi iradesini açıklamasıyla meydana gelen hukuki işlemlerdir.

Örneğin vasiyet böyle bir hukuki işlemdir; çünkü vasiyet, vasiyeti yapan kişinin iradesini kanunun aradığı biçimde açıklamasıyla tamamlanmış olur. Aynı şekilde vakıf kurma da tek taraflı bir hukuki işlemdir. Nitekim bir kişinin hayır yapmak amacıyla bir malını vakfettiğini kanunda öngörülen biçimde açıklamasıyla hukuki işlem doğmuş olur. Başkalarının da iradelerini açıklamalarına lüzum yoktur.

Çok taraflı hukuki işlemler ise, birden fazla kimsenin iradelerini açıklamalarıyla meydana gelebilen hukuki işlemlerdir. Bunların içinde en önemli olanı ve uygulamada en çok rastlanılanı iki tarafın karşılıklı ve birbirine uygun surette açıkladıkları iradeleriyle meydana gelen hukuki işlemlerdir ki, bunlara sözleşme (akit, mukavele) adı verilir. Örneğin bir malın belli bir bedel karşılığında mülkiyetini karşı tarafa kesin surette devretme taahhüdünü içeren satım; bir eşyanın kullanılma hakkının bir bedel karşılığında belli bir süre için bir başkasına devredilmesi taahhüdünü içeren kira hep birer sözleşmedir, yani iki taraflı hukuki işlemlerdir.

Nispi haklar, yukarıda incelediğimiz hukuki işlemlerden doğabildiği kadar, hukuk düzeninin izin vermediği zarar verici fiiller demek olan haksız fiillerden (örneğin bir kimsenin otomobilinin camını kırmak, bir çiftçinin tarlasındaki ekinlerini çiğnemek, bir kimseyi yaralamak veya öldürmek hep birer haksız fiildir) veya bir kimsenin malvarlığının başka birinin malvarlığının aleyhine olarak çoğalması (zenginleşmesi) demek olan sebepsiz zenginleşmeden de doğabilir. Öte yandan “aile ilişkileri”nden veya “miras ilişkileri”nden doğan nispi haklar da vardır. Örneğin miras bırakan (muris) yaptığı bir vasiyetname ile herhangi bir kimseye belli bir mal bırakmış ise, lehine vasiyet yapılan kimsenin (vasiyet alacaklısının) bu malı mirasçılardan talep etmek bakımından bir nispi hakkı vardır. nispi haklar herkese karşı ileri sürülemeyip, sadece belli kişiye karşı, örneğin kira sözleşmesinden kiralayan (mal sahibi) lehine doğan kira bedelini isteme hakkı sadece borçlu kiracıya karşı ileri sürebildiği içindir ki, kiracı kira borcunu ödemezse, kiralayan bu alacağını kiracının babasından veya yakınlarından isteyemez. Eğer bu hak nispi hak değil, bir mutlak hak olsaydı, o zaman kiralayan bu hakkını kiracıdan başka kişilere karşı da kullanabileceğinden, kiracının yakınlarından kira borcunu ödemelerini isteyebilecek idi.

The post Mahiyetlerine Göre Haklar appeared first on Hepgün Ajans - Ansiklopedik Bilgiler I Bilim I Haberler I Hayvansever Kanalları I Hukuk I Film I Kitap I Sağlık I Tarih I Yaşam.

Gerçek Kişi:

Hukuk açısından bütün insanlar (hakiki şahıslar) kişidir. Kişilik, doğumla kazanılır ölümle biter. Her insan hak ehliyeti açısından eşittir (İHEB madde 2). Haklarını kullanmak için kişinin fiili ehliyeti ise erginlik, temyiz kudreti, hacir şartlarını içerir. Erginlik yaşı 18’dir. Gerçek kişilerin ilişkileri ya kan hısımlığı (kan bağı) yahut kayın hısımlığı (evlenme) yoluyla olur. Kişi, sürekli kalmak niyetiyle bir yerde oturur, buna ikametgah denir. Kanun, kişilik haklarını korur. Ölüm dışında kişi hakları kayıplık (gaip)durumunda belli hükümlere tabidir.

Hükmi şahıs olan tüzel kişiler, insanların oluşturduğu kişilik hakkı taşıyan kurumlardır. Bu kurumlar Kişiler Hukukuna göre dernekler ve vakıflar’dır. Öte yandan, devlet kurumları kamu tüzel kişileri olarak kamu hukukunu ilgilendirir. Şirketler, sendikalar, partiler de medeni hukuk dışındaki tüzel kişilerdir.

Tüzel Kişi:

Tüzel kişi, hukuk bakımından birçok kişinin veya malın topluluğundan doğan ve tek bir kişi sayılan varlık.

Hukuki düzenlemeler bakımından iki tür kişilik bulunmaktadır. “Gerçek kişi” ve “Tüzel kişi” (Hükmî şahıs). Gerçek kişi, sağ ve tam doğmak şartı ile kişinin anne karnına düşmesinden ölümüne kadar geçen süreçte hukuken kişiler için kullanılan terimdir. Kişilik hak ehliyeti kavramıyla aynı anlamda kullanılmaktadır. Yani bu şahıslar alacak ve borç yaratabilme ehliyetine sahiptirler.

Tüzel kişi ise gerçekte kişilik sahibi olmayan ancak kişilik sahibi olduğu varsayılan kişi veya mal topluluklarıdır. Tabi oldukları hukuk dalına göre ise “özel hukuk tüzel kişisi” ve “kamu hukuku tüzel kişisi” şeklinde ikili ayrıma tabi tutulabilir.

Dernek, vakıf, sendika, şirket gibi oluşumlar hukuken varlık kazandıkları anda tüzel kişilik kazanırlar ve bu tip oluşumlara özel hukuk tüzel kişisi denilmektedir. Dernek kişilerin belirli bir amacı gerçekleştirmeye dönük olarak bir araya gelmesi nedeniyle kişi topluluğu iken, vakıf belirli miktarda malın önceden belirlenen bir amacı gerçekleştirmeye özgülenmesi nedeniyle mal topluluğudur. Tüzel kişilikler, yasal organlarının oluşmasıyla tüzel kişilik kazanırlarken, dağılma (amacın gerçekleştirilmesi) ve dağıtma (yasal olmayan faaliyetlerin gerçekleştirilmesi sonucu fesih) nedenleriyle kişilikleri son bulur.

Tüzel kişilik taşıyan kuruluşların birbirlerine yazdıkları resmî yazılar birer resmi mektuptur. Tüzel kişilikler bakanlıklara bağlı olabilir.

The post Kişiler Hukuku appeared first on Hepgün Ajans - Ansiklopedik Bilgiler I Bilim I Haberler I Hayvansever Kanalları I Hukuk I Film I Kitap I Sağlık I Tarih I Yaşam.