Devletin kurucusu Horasan Emiri Alp Tigin‘dir. Fakat bazı kaynaklarda Sebüg Tigin olarak geçmektedir.
Devlet, adını kurulduğu yer olan Doğu Afganistan’daki Gazne şehrinden almıştır.
Sebug Tigin Dönemi’ne kadar Samanoğulları Devleti’ne bağlı olarak yaşayan devlet bu dönemde bağımsızlığını elde etmiş ve sınırlarını Kuzey Hindistan’a kadar genişletmiştir. Bu nedenle devletin asıl kurucusu Sebüg Tigin olarak kabul edilmiştir.
Gazneli Devleti’nde en parlak dönem Gazneli Mahmut Dönemi’dir.
Gazneli Mahmut Abbasileri Şii Büveyhoğulları‘nın baskısından kurtarmış ve halife tarafından kendisine ”Sultan” unvanı verilmiştir.
| Unutma: Türk tarihinde ”Sultan” unvanını kullanan ilk hükümdar Gazneli Mahmut’tur. |
Sultan Mahmut, Hindistan’a toplam on yedi sefer düzenlemiş ve o coğrafyanın İslamlaşmasını sağlamıştır. Bu anlamda ”Hindistan Fatihi” unvanı da vardır.
Bu nedenle Gazneliler, İslam kültürünü Hindistan‘a yayan ilk devlettir. Bunun bir sonucu olarak da bugünkü Pakistan ve Bangladeş devletlerinin kurulmasına zemin hazırlamışlardır.
Birden fazla etnik grubu içine aldığı için imparatorluk karakterine sahip olan Gaznelilerin bu özelliği, devletin kısa zamanda yıkılmasında etkili olmuştur.
1040 Dandanakan Savaşı‘nda Selçuklulara mağlup olan Gazneliler I.Mesut‘un ölümüyle zayıflamış ve 1187’de Afgan kökenli Gurlular tarafından yıkılmıştır.
| Unutma: Gazneliler, Karahanlılar‘la başlayan ”gulam” sistemini daha da geliştirerek yabancı askerleri de dahil etmişlerdir. Gulaman-ı Saray adı verilen bu sistemde küçük yaştaki gayrimüslim çocuklar Gulamhanede dini, askeri ve siyasi konularda eğitilmişlerdir. |
