Astım, dış ortamda bulunan çeşitli alerjenler, sigara dumanı, soğuk havaya maruz kalma gibi tetikleyici faktörlere karşı, havayollarının (bronşların) daralması ile ortaya çıkan ve ataklarla seyreden kronik bir akciğer hastalığıdır. Ataklar dışında çoğu kez hiçbir yakınması olmayan hastalarda atak sırasında nefes darlığı, öksürük, hırıltılı solunum, göğüste sıkışıklık hissi gibi belirtiler görülür. Bu belirtilerin şiddeti hastadan hastaya değişiklik gösterebilir. Ataklar genellikle gece sabaha karşı ortaya çıkar, hasta tedavi gördüğünde geriler. Tedavi görmemiş veya düzensiz tedavi olan hastalarda, zamanla atak sıklığı ve şiddeti artar; hastalık uzun vadede akciğer işlevlerinin kaybına da sebep olabilir.
Astımın dünyada yaklaşık 300 milyon kişiyi etkilediği tahmin edilmektedir. Ülkeden ülkeye değişmekle birlikte görülme sıklığı %15 kadardır. Bu oran hava kirliliğinin yüksek olduğu kent merkezlerinde daha yüksektir. Hastalığın genetik ve çevresel pek çok nedene bağlı olduğu bilinmektedir. Astım, doğru tanı ve tedavi ile çözümü olan bir hastalık olmasına rağmen yetersiz takip nedeniyle yeterince kontrol altına alınamamaktadır. Bu nedenle hastaların eğitimi ve tedavilerine sadık kalmaları çok önemlidir.
Risk Faktörleri ve Astımı Tetikleyen Etmenler:
Astım için risk faktörleri genetik ve çevresel faktörler olmak üzere iki gruba ayrılmaktadır:
a-) Genetik faktörler: Alerji varlığı, atopi, bronş hiperreaktivitesi, cinsiyet ve obezite,
b-) Çevresel faktörler: Alerjenlere, toz ve kimyasal maddelere maruziyet,
Astımı Tetikleyen Etmenler ise:
a-) Sigara dumanına ve hava kirliliğine maruziyet,
b-) Viral üst solunum yolu enfeksiyonları, bazı ilaçlar, gastroözefageal reflu,
c-) Ev tozu akarları, evcil hayvanlar (kedi, köpek), hamamböceği,
d-) Küf mantarları ve polenler astım için tetikleyici olabilir,
e-) Bebeklikte yoğun ev tozu akarlarına maruz kalma önemli bir tetikleyici olabilir,
f-) Sigara dumanına maruz kalma son derece önemli bir risk faktörüdür. Gebelik döneminde sigara içen annelerin çocuklarında astımın daha sık görüldüğü saptanmıştır,
g-) Parfüm, deterjan, yemek kokuları gibi uyaranlar.
Astımın Belirti ve Bulguları Nelerdir?
a-) Astım, karakteristik olarak ataklar halinde seyreder,
b-) Nefes darlığı, göğüste sıkışıklık hissi, hırıltılı solunum,
c-) Öksürük, zor çıkarılan koyu balgam,
d-) Astımla birlikte seyreden alerjik rinit, sinüzit, göz alerjisi, egzama görülebilir,
e-) Hastaların ataklarının çoğu gecenin ileri saatlerinde ve sabaha karşı ortaya çıkar,
f-) Atak sırasında astım tanısı koymak hekim için daha kolaydır,
g-) Atak dışında ise hastalığın öyküsü hekimi astım tanısına yönlendirir,
h-) Tanı için akciğer grafisi, solunum fonksiyon testleri, alerji testi, kan testi istenir.
