Hayme Ana

0
172

Hayme Ana, cefakar, fedakar Türk anasının en büyük timsahidir. Onun tarih içinde yaptığı işler pek az anneye nasip olmuştur.

Hayme Ana, Kayı boyunun lideri, komutanı, derleyicisi, devlet kurucusu gibi pek çok özelliği kişiliği ile birleşmiştir. O devlet evinin direğidir. Çadır anlamına gelen Hayme adına yakışır şekilde, gerçekten de halkına, Osmanlı’ya çadır olmuştur.

Kocası Gündüz Alp’in vefahatından sonra dağılma noktasına gelen Kayı boyunun Aşağı Sakarya vadisine daha sonra Domaniç Çarşamba’ya selametle getirerek cihanın en büyük devleti olan Osmanlı İmparatorluğu’nun temilini atmıştır.

Oğlu Ertuğrul Gazi’yi hep büyük olma cihana hükmetme kişiliğiyle yetiştirmiş torunu Osman Gazi’nin elinden tutarak geleceğin devletinin nasıl kurulacağının, nasıl olması gerektiğini Çarşamba Ovası’nın yüksek tepelerini göstererek hayal etmiştir.

Hayme Ana, Kayı boyunun diğer anaları gibi koyundan süt sağmış, yoğurt, peynir yapmış, ipi eğmiş, aba dokumuş, asla bir aristokrat gibi davranmamıştır. Obanın erkekleri onu ana bilmiş her sözünü emin belleyerek saygıda kusur etmemişlerdir. Bu davranışlar 13. yüzyıl dünyası için nadir görülen vakalardandır. Ama Türk milletinin asli özelliği olan bu davranışlar tarih boyunca hep görülmüştür.

Çünkü Türk kadını tarihi boyunca erkeğin omuzdaşıdır. İşi beraber görürler, birbirine üstünlük taslamaslar. Hayme ana önce Kayı boyunun aşiret anası sonra da bütün Türklüğün kutlu anası tavsif edilmiştir. Ağaçların sardığı çimenlerin, kuruduğu pınarların çekildiği güz mevsiminde Hayme Ana’nın ölümü bütün obayı yasa boğmuştur. Onun ölümü aşireti o kadar sarmıştır ki acılar biraz teskin olur ümidiyle tarihte adına ilk defa anıt mezar inşa edilmiştir. Her yıl yaylıdan iniş zamanında Hayme Ana hatırası Ülüş yapılarak dua ve dileklerle Söğüt’e doğru inilerek Çarşamba’nın müşfik ve heybetli dağlarına emanet edilmiştir.

Daha sonraları Türk nifusu bu yörede kesif bir hale gelince aziz anamızın gözleri koca yayla çıralarında kalmamış Osmalar, Orhanlar ve obanın diğer çocukları anıt mezarın çevresinde cirit oynamış, güreş tutmuş, kılıç çalmıştır. Geleceğin büyük devletini kurma yolunda bileklerini güçlendirmişlerdir.

Osmanlı Devletinin kurucuları Ertuğrul Gazi ve Osman Bey’in yetişmelerinde hayme ana kadar etkili olabilmiş başka bir insan gösterilemez. İşte Hayme Ana Orhun yazıtlarında örneğini gördüğümüz eşi ve oğlu il ismi beraber alınan İlbilge Hatun gibi devletin kuruluşunda fonksiyonel bir görev almıştır.